Executieve functies van jezelf: hoe sta jij ervoor?

Als leerkracht ben je dagelijks bezig met de executieve functies van je leerlingen. Maar sta je wel eens stil bij je eigen executieve functies? Hoe goed ben jij in plannen, organiseren en je aandacht erbij houden?

Het is goed om daar eens bij stil te staan. Want laten we eerlijk zijn, als je zelf moeite hebt met taakinitiatie of timemanagement, hoe kun je het dan effectief overbrengen op je leerlingen?

Zelf aan de slag: hoe staat het met jouw executieve functies?
Soms voelt het alsof je als leerkracht continu aan het jongleren bent. Lesgeven, plannen, oudergesprekken, administratie—en dan ook nog die ene leerling die voor de vijfde keer zijn schrift kwijt is.

Herkenbaar? Dan is het tijd om jezelf eens onder de loep te nemen. Want ook jouw executieve functies kunnen wat ondersteuning gebruiken.

Kleine test: hoe goed ben jij in plannen?
Stel, je moet een lamp ophangen. Hoeveel tijd denk je hiervoor nodig te hebben?
• 10 minuten
• 30 minuten
• 60 minuten

Misschien denk je: "10 minuten, appeltje-eitje!" Maar wacht even. Heb je de voorbereiding meegeteld? Het lampje kopen, het juiste gereedschap pakken en na afloop nog opruimen. Een taak bestaat nooit uit één enkele handeling. Het ophangen zelf duurt misschien 10 minuten, maar alles eromheen vaak veel langer.

Dit geldt ook voor je werk als leerkracht. Een oudergesprek voorbereiden gaat niet alleen om dat kwartiertje praten. Je verzamelt gegevens, leest dossiers door, maakt notities. Door taken op te delen en beter te plannen, voorkom je stress.

Organiseer je werkdag: zo blijft het overzichtelijk
✅ gebruik een agenda met veel schrijfruimte. Noteer alles wat al vaststaat, inclusief overlegtijd met collega’s.
✅ plan terug in de tijd. Wat moet wanneer klaar zijn? Werk met reminders, zodat je niet op het laatste moment in de stress schiet.
✅ evalueer je dag. Neem aan het eind van de schooldag vijf minuten om te bedenken wat goed ging en wat je volgende keer anders wilt doen.

Bewustzijn als leerkracht: geef het goede voorbeeld
Als leerkracht ben je een rolmodel. Hoe jij jezelf organiseert, plannen maakt en beslissingen neemt, is voor leerlingen een voorbeeld. Als jij gestrest door de klas rent en niet weet waar je begint, merken ze dat. Rust uitstralen begint bij jezelf.

De invloed van rust: even op adem komen
Rust nemen voelt soms als luxe, maar het is belangrijk voor goed functioneren. Rust maakt dat je situaties helder kunt overzien en beslissingen beter afweegt. En eerlijk is eerlijk: als jij rustig blijft, profiteren je leerlingen daar ook van.

✅ maak een rustmoment in je dag. Even bewust ademhalen of een kop thee drinken zonder te multitasken.
✅ plan reflectietijd in. Bijvoorbeeld aan het eind van de schooldag: wat ging er goed en wat kan anders?

Hoe reageer jij op stress?
Merk je dat je sneller geïrriteerd bent als je moe bent of de werkdruk te hoog oploopt? Dat is heel normaal. Je eigen executieve functies werken  minder goed als je niet lekker in je vel zit.

Een voorbeeld: als je ontspannen bent, is wachten bij de kassa geen probleem. Maar als je haast hebt en de rij gaat tergend langzaam, voel je je ergernis groeien. Hetzelfde gebeurt in de klas: als jij gestrest bent, reageer je sneller geprikkeld op verstorend gedrag.

Door bewust met je eigen stress om te gaan, kun je die automatische reacties beter reguleren. Dat heeft een positieve invloed op de sfeer in je klas.

Bewust aan de slag met je eigen executieve functies
Als je actief werkt aan je eigen executieve functies, geef je daarmee niet alleen jezelf, maar ook je leerlingen een waardevol voorbeeld. Werk aan je eigen planning, rust en timemanagement, en je zult merken dat je minder snel overweldigd raakt.

Welke kleine verandering ga jij morgen al toepassen?