Zomervakantie: juist een mooie tijd om executieve vaardigheden te oefenen
Inclusief gratis download • 10 zomerse oefenkansen voor executieve vaardigheden.pdf
Kinderen hoeven niet zes weken lang werkbladen te maken, tafels te oefenen of netjes volgens een rooster te leren. Vakantie is er om uit te rusten, te spelen, te ontdekken en even los te komen van schoolse verplichtingen.
En toch gebeurt er in de zomervakantie iets interessants. Juist doordat de vaste schoolstructuur wegvalt, krijgen kinderen volop kansen om executieve vaardigheden te oefenen. Niet aan een tafel met een werkboek, maar gewoon tijdens gewone vakantiedagen.
Leren gebeurt niet alleen op school
Executieve vaardigheden gebruik je de hele dag. Bij het bedenken wat je gaat doen, het omgaan met verveling, het maken van afspraken, het wachten op je beurt, het opruimen van je spullen na een dagje weg of het verwerken van een teleurstelling als een plan niet doorgaat.
Dat zijn allemaal momenten waarop kinderen oefenen met plannen, flexibiliteit, emotieregulatie, taakinitiatie, volgehouden aandacht en reactie-inhibitie. De zomervakantie zit vol van dat soort momenten.
Verveling is geen probleem
Veel kinderen vinden verveling lastig. En veel volwassenen trouwens ook.
Toch is verveling niet per se iets dat meteen opgelost hoeft te worden. Juist wanneer er niet direct vermaak klaarstaat, moet een kind zelf gaan nadenken: waar heb ik zin in, wat kan ik doen, wat heb ik daarvoor nodig en hoe begin ik? Dat vraagt om initiatief, flexibiliteit en probleemoplossend denken.
Natuurlijk hoef je een kind niet eindeloos te laten zwemmen in frustratie. Maar je hoeft verveling ook niet meteen weg te organiseren. Soms is de beste vraag:
Wat zou je kunnen proberen?
Kleine plannen maken
De vakantie is een mooie periode om kinderen te laten oefenen met plannen, zonder dat er direct schooldruk op staat.
Laat je kind bijvoorbeeld een kleine vakantieactiviteit voorbereiden:
- een picknick;
- een middagje strand;
- een spelletjesavond;
- een bezoek aan de bibliotheek;
- een simpele lunch;
- een speurtocht in de buurt.
Bespreek samen wat er nodig is, wie wat doet, hoe laat jullie beginnen, wat er mee moet en wat het plan is als het regent. Zo oefen je plannen, organiseren en flexibel denken op een natuurlijke manier.
Iets nieuws proberen
Een nieuwe hobby, een nieuw spel, een nieuw recept of een andere route naar de speeltuin: iets nieuws proberen vraagt veel van een kind. Het lukt niet meteen, je maakt fouten, je moet doorzetten en omgaan met ongemak.
Juist daar zitten belangrijke executieve vaardigheden. Wanneer een kind iets nieuws probeert, oefent het met volgehouden aandacht, doelgericht doorzettingsvermogen, emotieregulatie en metacognitie.
Help vooral door het proces te benoemen:
"Je vond het lastig om te beginnen, maar je hebt toch de eerste stap gezet."
Of:
"Het ging niet meteen goed, maar je probeerde een andere aanpak."
Minder scherm, meer eigen initiatief
Schermen zijn niet het probleem. Maar als een scherm elk leeg moment vult, krijgt een kind minder oefenkansen om zelf iets te bedenken.
Een beetje schermvrije tijd kan daarom waardevol zijn. Niet als straf of als strijd, maar als ruimte. Ruimte om te lezen, bouwen, tekenen, koken, bewegen, rommelen, mijmeren, praten of buiten iets te ontdekken.
Juist in die gewone momenten oefenen kinderen met aandacht vasthouden, keuzes maken en zichzelf op gang helpen.
Rust is ook breinwerk
Executieve vaardigheden vragen energie. Een vermoeid kind kan minder goed plannen, schakelen, onthouden, starten of emoties reguleren.
Daarom is rust in de vakantie geen luxe. Voldoende slaap, tijd buiten, bewegen, minder haast en momenten zonder prikkels helpen het brein herstellen. Een kind dat beter uitgerust is, heeft vaak ook meer ruimte om te oefenen met zelfsturing.
Maak het niet te groot
Je hoeft van de zomervakantie geen project te maken. Het zit juist in kleine dingen: een kind dat zelf een tas inpakt, een spel afmaakt, helpt koken, een boek kiest in de bibliotheek, een teleurstelling verwerkt of bedenkt wat het kan doen als het zich verveelt.
Dat zijn geen losse vakantiedingen. Dat zijn oefenkansen.
Ook iets voor school
Werk je in het onderwijs? Dan is dit blog een mooie insteek voor de laatste nieuwsbrief voor de zomer. Ouders krijgen zo een ontspannen boodschap mee: geen huiswerk, wel oefenkansen.
En na de vakantie kun je erop aanhaken. Vraag leerlingen in de eerste schoolweek niet alleen wat ze hebben gedaan, maar ook wat ze zelf hebben bedacht, geregeld of doorgezet. Dat is meteen een natuurlijke start om executieve vaardigheden weer op de agenda te zetten.
Wil je daar na de zomer verder mee in de klas? Op 30 september en 9 oktober organiseren we het Online Festival EF en Zo! 2026, vol praktische inspiratie voor executieve vaardigheden in het onderwijs.
De mooiste vakantieles
Misschien is dit wel de belangrijkste gedachte: kinderen leren niet alleen wanneer wij een les klaarzetten. Ze leren ook wanneer ze spelen, proberen, wachten, verdwalen, opnieuw beginnen, samenwerken, iets vergeten, iets oplossen en trots zijn op wat gelukt is.
De zomervakantie hoeft dus niet vol gepland te worden om waardevol te zijn. Soms ontstaat de mooiste ontwikkeling juist wanneer er ruimte is.